تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

علامت تأییدی در حقوق ایران با تأکید بر قانون حمایت از مالکیت صنعتی (مصوب 1403)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 قاضی بازنشسته دیوان‌ عالی کشور، تهران، ایران
2 دانش‌آموخته‌ی کارشناسی‌ارشد، حقوق مالکیت فکری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
با تصویب قانون حمایت از مالکیت صنعتی در سال 1403 نوع خاصی از علامت تجاری به نام «علامت تأییدی» مورد شناسایی قرار گرفت. علامت تأییدی به تمایز محصولات و خدمات بر اساس ویژگی‌های آن‌ها پرداخته و محصولات و خدمات استاندارد را از غیراستاندارد متمایز می‌کند. گرچه علامت تأییدی نوعی علامت تجاری محسوب می‌شود، اما به دلیل تمایزبخشی متفاوت خود در مقایسه با علامت تجاری، از ویژگی‌های منحصربه‌فردی برخوردار است که موجب می‌شود نتوان تمامی مقررات حاکم بر علامت تجاری را بر علامت تأییدی نیز قابل‌اعمال دانست؛ بنابراین لازم است علامت تأییدی در قانون حمایت از مالکیت صنعتی بررسی شده و وجوه متمایز آن ارزیابی شود. همچنین کاستی‌های احتمالی این قانون در خصوص علائم تأییدی نیز نیاز به بررسی دارد. تا پیش از تصویب قانون حمایت از مالکیت صنعتی در هیچ یک از قوانین ایران به علائم تأییدی اشاره نشده بود، ولیکن در قانون مجازات اسلامی (تعزیرات 1375) و قانون تقویت و توسعه‌ی نظام استاندارد (1396) از علائم استاندارد نام‌ برده ‌شده و ضمانت اجرای کیفری نیز برای نقض این علائم مقرر شده است. اگرچه علائم تأییدی و علائم استاندارد در عنوان متفاوت‌اند، اما طبیعت و کارکرد یکسان این دو علامت سبب بروز تعارض در قوانین فوق‌الذکر گردیده و ازاین‌رو لازم است چگونگی رفع این تعارض مورد بررسی قرار گیرد. ممکن است در این خصوص قائل به نسخ ضمنی شد، یا اینکه قلمرو هر یک از قوانین فوق را تفکیک نموده و هر یک را در محدوده‌ی خاصی اعمال کرد.این نوشتار در دو گفتار ارائه می‌شود. گفتار اول به مفهوم و اوصاف علامت تأییدی می‌پردازد. در گفتار دوم نیز به شرایط ثبت علامت تأییدی و ضمانت‌اجراهای نقض علامت اشاره می‌شود. در هر دو گفتار، مواد مرتبط از قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب سال 1403 تحلیل و بررسی می‌گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
1.   بهادری جهرمی, زهرا., & شاکری, زهرا. (پاییز و زمستان 1401). ابطال علایم تجاری به جهت عدم استفاده از آن. دوفصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی، دوره اول، شماره دوم, 126-149. doi:https://doi.org/10.22034/analysis.2023.701505
2.   جعل علامت استاندارد، صورتجلسه نشست قضایی. (08/11/1397). بازیابی در آذر 18, 1404،
3.   شمس, عبدالحمید. (1382). حقوق مالکیت بر علائم تجاری و صنعتی. تهران: سمت.
4.   صادقی, محسن. (1388, زمستان). مبحثی از مباحث حقوق اقتصادی: استانداردسازی محصولات و چالشهای حقوق مالکیت فکری. پژوهشنامه بازرگانی، شماره 53.
5.   صالحی, جواد., & مؤمنی تذرجی, احسان. (1394). علائم تجاری بویایی: جلوه ای نوین در حمایت حقوقی از علائم تجاری. حقوق خصوصی(دوره 12 - شماره 3). doi:https://doi.org/10.22059/jolt.2015.56840
6.   طرح حمایت از مالکیت صنعتی. (1392). بازیابی در آذر 16, 1404، از https://rc.majlis.ir/en/legal_draft/show/864020
7.   عمید, حسن. (1386). فرهنگ فارسی عمید (جلد 1). تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
8.   محمدخانی بالسینی, پریسا. (1396). حمایت از علائم تأییدی، پایان نامه کارشناسی ارشد، گرایش حقوق مالکیت فکری. تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
9.   مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران. (بدون تاریخ). بازیابی در آذر 15, 1404، از https://naciportal.inso.gov.ir/portal/home/?101411/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7
10.منتقمی, فروغ. (1376). استاندارد و صادرات. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی.
11.میرحسینی, سید حسن. (1403). تفاوتهای اساسی قانون مصوب 1403و قانون 1386در حوزه علامت تجاری. تهران.
12.نورعلی, سهیلا. (پاییز و زمستان 1403). اقسام تمایزبخشی در نظام علائم تجاری و معیارهای احراز آن. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، دوره 1، شماره 2, 327-349. doi:https://doi.org/10.22034/jpl.2024.2042580.1121
 
 
منابع انگلیسی
1.      Belson, Jeffrey. (2001). Certification Marks (Special Report Series). London: Sweet & Maxwell.
2.      Fromer, Jeanne. C. (2017). The Unregulated Certification Mark(et). Stanford Law Review, 69. Retrieved from https://review.law.stanford.edu/wp-content/uploads/sites/3/2017/01/69-Stan-L-Rev-121.pdf
3.      Guriqbal, Singh. Jaiya. (n.d.). The Impotance of Distictive Signs: An Introduction to Collective Marks, Certification Marks and Geographical Indications for SMEs. Retrieved from https://www.wipo.int/edocs/mdocs/sme/en/wipo_smes_cgy_10/wipo_smes_cgy_10_ref_theme04_01.pdf
4.      Intellectual Property Office of Singapore. (2024, October). Retrieved December 16, 2025, from https://isomer-user-content.by.gov.sg/61/d6071432-2428-4be3-9b67-c4e33e1fecbc/16-certification-marks-version-4-2-october-2024.pdf
5.      Submission of the United States of America Certification and Collective Marks Formalities. (2009). Retrieved December 9, 2025, from http://www.wipo.int/export/sites/www/sct/en/comments/pdf/sct21/cert_us.pdf
6.      WIPO Standing Committee on the Law of Trademarks, Industrial Designs and Geographical Indications. (2010, August 30). Retrieved December 9, 2025, from http://www.wipo.int/export/sites/www/sct/en/meetings/pdf/wipo_strad_inf_6.pdf
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.