تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

مطالعه تطبیقی نظام طرح‌های صنعتی ثبت‌نشده در انگلستان و اتحادیه اروپا و امکان ایفای نقش کارکردی مشابه توسط نظام مالکیت فکری فرانسه و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
طرح‌های صنعتی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق صنایع خلاق، تأثیر به‌سزایی در رشد اقتصادی کشورها دارند. به همین منظور، نظام‌های حمایتی متعددی برای پوشش انواع طرح‌های صنعتی شکل گرفته‌اند. یکی از مهم‌ترین این نظام‌ها، «نظام طرح‌های ثبت‌نشده» است که خاستگاه آن به حقوق انگلستان بازمی‌گردد و متعاقباً، اتحادیه اروپا با الهام از این تجربه، نظام پیشرفته‌تری تحت همین عنوان برای حمایت از طرح‌هایی با عمر اقتصادی کوتاه، ارائه کرده است. مهم‌ترین ویژگی این نظام، چنان‌که از نام آن برمی‌آید، حمایت بدون ثبت است. اما مبانی این حمایت خودکار در دو نظام حقوقی مذکور متفاوت است. این پژوهش با رویکردی تطبیقی، ابتدا به تحلیل این نظام در انگلستان و اتحادیة اروپا می‌پردازد. سپس، نقش کارکردی آن را در بستر نظام مالکیت فکری فرانسه و ایران بررسی می‌کند. یافته‌ها حاکی از آن است که نظام طرح صنعتی در این دو کشور، با توجه به الزام به ثبت، نمی‌تواند نقش کارکردی مشابهی با نظام طرح ثبت‌نشده ایفا کند. بااین‌حال، در هر دو کشور، حمایت حقوق مؤلف از آثار هنری کاربردی، تا حدودی این خلأ را پر کرده است و امکان حمایت بدون ثبت را فراهم می‌آورد. باوجود این، نظر به اینکه تمرکز نظام حقوق مؤلف بر حمایت از شخص پدیدآورنده است و نه الزاماً حمایت از خود طرح در بازار، پیشنهاد می‌شود که حقوق ایران، میان «آثار هنری محض» و «آثار هنری کاربردی» تفکیک قائل شود. براین‌اساس، حمایت از آثار کاربردی باید عمدتاً در چارچوب نظام طرح صنعتی سامان یابد و در کنار آن، نظام طرح ثبت‌نشده همچون مدل اتحادیة اروپا نیز طراحی و تقنین گردد. همان‌گونه که حقوق فرانسه نیز تحت تأثیر اتحادیة اروپا، در عمل به سمت تفکیک بین این عرصه‌ها حرکت کرده و البته با الزام به اجرای مستقیم نظام طرح‌های ثبت‌نشدة اتحادیة اروپا، ضرورتی برای تأسیس یک نهاد ملی مشابه ندیده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
1.    . آیتی، حمید (۱۳۷۵). حقوق آفرینش‌های فکری: با تأکید بر حقوق آفرینش‌های ادبی و هنری، تهران: نشر حقوقدان.
2.    افغان، مهدی (۱۳۹۲). «بررسی نظام‌های حقوقی حمایت از طرح‌های صنعتی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری. دانشکده حقوق دانشگاه قم.
3.    امامی، اسدالله (۱۳۹۶). حقوق مالکیت صنعتی، چاپ دوم، تهران: نشر میزان.
4.    امیری، حسینعلی (۱۳۸۸). اجرای حقوق مالکیت صنعتی در مقررات سازمان جهانی تجارت و حقوق ایران، تهران: نشر میزان.
5.    سیدین، علی و کارچانی، مهدی (۱۴۰۳). قانون حمایت از مالکیت صنعتی در نظم حقوقی کنونی، تهران، بنیاد حقوقی میزان.
6.    شاکری، زهرا و بهادری جهرمی، زهرا (۱۴۰۱). جستاری تطبیقی در اعتبار گواهینامه‌های ثبت طرح‌های صنعتی، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب. ۹ (۱): ۲۴۲-۲۱۵.
7.    شبیری زنجانی، سید حسن و دهقانی، سید احمد (۱۳۹۴). مطالعه تطبیقی شرط منحصر به فرد بودن در طرح‌های صنعتی و مقایسه آن با شرط اصالت، پژوهش‌های حقوق تطبیقی. ۱۹ (۲): ۷۷-۹۶.
8.    فلاح هروی، فرنوش (۱۳۹۴). «شروط طرح صنعتی قابل ثبت در نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.
9.    قاسمی، علیرضا (۱۳۸۲). «حمایت از حقوق پدیدآورندگان طرح‌های صنعتی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکدة علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس.
10. قبولی درافشان، سیدمحمدمهدی و محسنی، سعید (۱۳۸۹). بررسی حقوقی طرح صنعتی قابل حمایت (مطالعه تطبیقی پیشینه و مفهوم)، مجلة دانش و توسعه. ۱۷ (۳۲): ۶۶-۲۷.
11. میرحسینی، سیدحسن (۱۳۹۱). فرهنگ حقوق مالکیت معنوی، جلد دوم، تهران: نشر میزان.
12. میرحسینی، سیدحسن (۱۳۹۵). حقوق طرح‌های صنعتی، تهران: میزان.
13. نورعلی، سهیلا و جعفرزاده، میرقاسم (۱۴۰۲). شرط غیرعملکردی بودن طرح‌های صنعتی در نظام حقوق ایران؛ چالش‌ها و راهکارها، حقوق خصوصی. ۲۰ (۲): ۲۰۸-۱۹۵.
14. نورعلی، سهیلا و معین اسلام، محمد (۱۴۰۳). نگاهی به معاهدة حقوق طرح‌های صنعتی. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی. ۱ (۱): ۴۶۶-۴۸۴. https://doi.org/10.22034/jpl.2024.718564 
منابع انگلیسی
 
1.      Ashby‚ S. & Smith‚ C. (2018). Unregistered design law: the good, the bad, and the ugly. Journal of Intellectual Property Law Practice‚ 13 (4).
2.      Cornish‚ W‚ Llewelyn‚ D. and Aplin‚ T. (2013). Intellectual Property: Patents‚ Copyright‚ Trademarks and Allied Rights: Sweet & Maxwell.
3.      Derclaye‚ E. (2021). Protection of designs on the basis of use, Research Handbook on Design Law‚ Edited by Henning Hartwing: Edward Elgar Publishing.
4.      Kropiwnicka‚ M. (2019). The protection of unregistered designs in EU law. Eastern European Journal of Transnational Relations‚ 3 (1).
5.      Margoni‚ T. (2013). Not for Designers: On the Inadequacies of EU Design Law and How to Fix It.
6.      Stone‚ D. (2016). European union design law. second edition: Oxford University Press.
منابع فرانسوی
 
7.      Chatry‚ S. (2011). Le concours de droits de propriété intellectuelle- Essai d’une théorie générale. Université de Nantes.
8.      Gautier, P. (2010). Propriété Littéraire et Artistique, Paris: PUF (coll. Droit fondamental).
9.      Pollaud-Dulian, F. (1999). Droit de la propriété industrielle. Montchrestien.
10.   Tafforeau‚ P. & Monnerie‚ C. (2015). Droit de la propriété intellectuelle. Gualino.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.