حقوق معنوی پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری، به‌عنوان بنیانی شخصیت‌محور در ایران و اتحادیه اروپا با رویکردهای متفاوت اما هم‌گرا در حمایت از رابطه‌ میان روح و اندیشه خالق آفرینه‌ فکری توسعه یافته‌اند. این مقاله با بررسی مبانی، مفاهیم و کارکردهای چهار جلوه اصلی حقوق معنوی به تحلیل تطبیقی رویکرد این دو نظام حقوقی می‌پردازد؛ گرچه حق بر جوایز و پاداش‌ها نیز به‌عنوان چهره‌ای بدیع از این حقوق محل توجه قرار گرفته است. در ایران هرچند قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان 1348 فاقد تصریح جامع نسبت به تمامی مصادیق حقوق معنوی است، با این حال، از طریق تفسیر صحیح مواد قانونی پراکنده، آیین‌نامه‌ها و قوانین مرتبط، می‌توان شناسایی ضمنی برخی از مصادیق این حقوق را استنباط کرد. در مقابل، اتحادیه اروپا با وجود عدم هماهنگ‌سازی کامل حقوق معنوی به دلیل اختلافات میان کشورهای عضو، در برخی از دستورالعمل‌های صادره جلوه‌ها و رگه‌هایی از حمایت حقوق معنوی را ایجاد کرده که نقش دیوان دادگستری اتحادیه نیز در تفسیر حمایتی از آن مؤثر بوده است. پژوهش حاضر با بررسی قوانین و مقررات مربوطه با روش تحلیلی - توصیفی نشان می‌دهد که هرچند نظام حقوقی ایران به سبب عدم تصریح مصادیق، گستره تحلیلی نسبتاً وسیعی برای حقوق معنوی ایجاد کرده است، در مقابل، اتحادیه اروپا در پی ایجاد توازن بهینه میان حقوق پدیدآورندگان، منافع عمومی و کارآمدی بازار داخلی بوده است. در نهایت، این نتیجه حاصل می‌شود که وجود مبانی فکری مشترک در دو نظام حقوقی مورد بحث در صیانت از حقوق معنوی آفرینندگان آثار فکری، زمینه‌ای مناسب را مهیّا خواهد ساخت تا در مواجه با نوآوری‌های عصر حاضر و با خوانش صحیح از کارکرد و هدف حمایت از چهره‌های حقوق معنوی، رویکردی واقع‌گرایانه و مبتنی بر کارآیی را در قانون‌گذاری‌های آتی بتوان اتخاذ نمود و در این راستا از تجربیات اتحادیه نیز امکان بهره‌گیری مناسب وجود خواهد داشت.