تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

چشم‌انداز در حال تحول اختلافات نام دامنه؛ از تصرف سایبری تا حاکمیت هویت دیجیتال (با نگاهی به قانون حمایت از مصرف‌کننده در برابر تصرف سایبری ایالات متحده آمریکا و قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403 ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد حقوق تجاری اقتصادی بین‌المللی دانشگاه تهران
چکیده
گسترش اقتصاد دیجیتال و نقش نام دامنه به‌عنوان «هویت تجاری آنلاین» موجب شده ثبت دامنه اقدامی صرفاً فنی نباشد، بلکه بخش محوری حضور تجاری در عرصه بین‌الملل به‌شمار آید. هم‌زمان با ثبت میلیون‌ها علامت تجاری و بیش از 401 میلیون نام دامنه در جهان، تصرف سایبری و سوءاستفاده از شهرت علائم تجاری به چالشی جدی برای نظام‌های حقوقی بدل شده، زیرا قواعد کلاسیک علائم تجاری مبتنی بر «احتمال گمراهی»، «استفاده تجاری» و حمایت سرزمینی در برابر ماهیت فرامرزی اینترنت کارایی لازم را ندارند.

این مقاله با تمرکز بر قانون حمایت از مصرف‌کننده در برابر تصرف سایبری آمریکا (ACPA) و سیاست حل اختلاف یکنواخت دامنه (UDRP)، سیر تحول این سازوکارها، معیار «قصد سوءنیت برای انتفاع»، آزمون نُه‌عاملی، صلاحیت این‌رم، و نسخه‌های ملی مشابه در فرانسه و هند را بررسی می‌کند. با تحلیل آرای اخیر دیوان عالی آمریکا در پرونده‌های روماگ فستنرز (نقش سوءنیت در تعیین خسارت) و بوکینگ‌دات‌کام (معیار درک مصرف‌کننده)، تحولات این حوزه در سطحی فراتر از ACPA نیز بررسی می‌شود.

با رویکردی تطبیقی، وضعیت حقوق ایران—سازوکار اداری ایرنیک، ماده ۶۶ قانون تجارت الکترونیک، و قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳—ارزیابی می‌شود. رویه قضایی یکدست نیست: در حالی‌که برخی آرا بر غلبه شهرت علامت تکیه دارند، رأی قطعی تجدیدنظر در پرونده دامنه «etax» بر پایه تأخیر مدعی و عمومی‌بودن واژه، به نفع ثبت‌کننده دامنه صادر شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد در ایران مسیر مدنی مستقلی برای مطالبه خسارت از ثبت‌کننده باسوءنیت ندارد. بر این اساس، مقاله پیشنهاد الحاق «ماده ۱۱۸ مکرر» به قانون ۱۴۰۳ را ارائه می‌دهد؛ ماده‌ای الهام‌گرفته از عوامل نه‌گانه ACPA که ضمن حفظ سازوکار اداری ایرنیک، مسیری حقوقی مستقل برای جبران خسارت از ثبت‌کننده باسوءنیت، فارغ از احراز وصف کیفری ماده ۶۶، فراهم می‌آورد و زمینه چارچوبی راهبردی در حکمرانی هویت دیجیتال ایران را می‌گشاید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 شهریور 1405