اموال فکری آفریدههای اصیل ذهن انسان هستند که با شتابگرفتن فناوری، به سرمایهای راهبردی در اقتصاد دانشبنیان بدل شده و پیوندی ناگسستنی با ابعاد گوناگون زندگی انسانها یافته است. ارزشگذاری این اموال، ابزار سنجش توان حقوقی و تجاری و مبنایی برای تصمیمگیری در قراردادهای بهرهبرداری و حلوفصل اختلافات حقوقی، امور مالیاتی و... است؛ حالآنکه فقدان ارزشگذاری دقیق میتواند موقعیت رقابتی را تضعیف کرده و به ازدسترفتن منافع بالقوه بینجامد. با توجه به طبع ناملموس و پیچیدگیهای مربوط به این اموال، ارزشگذاری آنها از دشوارترین و درعینحال مهمترین فرایندها به شمار میرود. باوجود تصویب آییننامه ارزشگذاری داراییهای نامشهود در طرحهای سرمایهگذاری مصوب ۱۳۹۶، اتکای صرف به روشهای محاسباتی و فقدان پیوند نظاممند میان محاسبات اقتصادی و اصول بنیادین حقوقی همچون محرمانگی، شفافیت و بیطرفی، موجبات کاهش استنادپذیری و پذیرش گزارشهای ارزشگذاری در مراجع ذیربط را فراهم میآورد. بر این اساس، این پژوهش به این پرسش میپردازد که اصول حاکم بر ارزشگذاری اموال فکری کدام است و چه نقشی در اعتباربخشی به نتایج ارزشگذاری دارند. پژوهش با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانهای و اینترنتی و با اتکا بر آییننامه یادشده و استانداردهای بینالمللی نشان میدهد که این اصول، ستون فقرات فرایند ارزشگذاری را تشکیل میدهند و در صورت کاربست صحیح، پیوندی کارکردی میان محاسبات اقتصادی و مشروعیت حقوقی برقرار میسازند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که کارایی ارزشگذاری زمانی به حداکثر میرسد که اصول مزبور از جمله اصل محرمانگی و شفافیت؛ از سطح مفاهیم انتزاعی فراتر رفته و در قالب مستندسازی شفاف مفروضات و دادههای بازار، تعیین هدف و معیار ارزش، تعریف دقیق حقوق مورد ارزیابی و تعیین تاریخ ارزشگذاری، عملیاتی شوند. بدینسان، تبدیل این اصول به دستورالعملهای اجرایی، همراه با ایجاد سازوکارهای نهادی برای نظارت و مستندسازی فرایندها میتواند به ارتقای مشروعیت، انسجام و اثربخشی نظام ارزشگذاری اموال فکری در ایران بینجامد.
محمدی,پژمان و همتیان,زهرا . (1405). اصول حاکم بر فرایند ارزشگذاری اموال فکری در نظام حقوقی ایران. تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری, 1(1), 363-397. doi: 10.22034/jtlip.2026.735329
MLA
محمدی,پژمان , و همتیان,زهرا . "اصول حاکم بر فرایند ارزشگذاری اموال فکری در نظام حقوقی ایران", تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری, 1, 1, 1405, 363-397. doi: 10.22034/jtlip.2026.735329
HARVARD
محمدی پژمان, همتیان زهرا. (1405). 'اصول حاکم بر فرایند ارزشگذاری اموال فکری در نظام حقوقی ایران', تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری, 1(1), pp. 363-397. doi: 10.22034/jtlip.2026.735329
CHICAGO
پژمان محمدی و زهرا همتیان, "اصول حاکم بر فرایند ارزشگذاری اموال فکری در نظام حقوقی ایران," تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری, 1 1 (1405): 363-397, doi: 10.22034/jtlip.2026.735329
VANCOUVER
محمدی پژمان, همتیان زهرا. اصول حاکم بر فرایند ارزشگذاری اموال فکری در نظام حقوقی ایران. تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری. 1405;1(1):363-397. doi: 10.22034/jtlip.2026.735329
