تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

تحقیق و توسعه در حقوق فناوری و مالکیت فکری

اصول حاکم بر فرایند ارزش‌گذاری اموال فکری در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانش آموخته ی رشته ی حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
اموال فکری آفریده‌های اصیل ذهن انسان هستند که با شتاب‌گرفتن فناوری، به سرمایه‌ای راهبردی در اقتصاد دانش‌بنیان بدل شده و پیوندی ناگسستنی با ابعاد گوناگون زندگی انسان‌ها یافته است. ارزش‌گذاری این اموال، ابزار سنجش توان حقوقی و تجاری و مبنایی برای تصمیم‌گیری در قراردادهای بهره‌برداری و حل‌وفصل اختلافات حقوقی، امور مالیاتی و... است؛ حال‌آنکه فقدان ارزش‌گذاری دقیق می‌تواند موقعیت رقابتی را تضعیف کرده و به ازدست‌رفتن منافع بالقوه بینجامد. با توجه به طبع ناملموس و پیچیدگی‌های مربوط به این اموال، ارزش‌گذاری آن‌ها از دشوارترین و درعین‌حال مهم‌ترین فرایندها به شمار می‌رود. باوجود تصویب آیین‌نامه ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود در طرح‌های سرمایه‌گذاری مصوب ۱۳۹۶، اتکای صرف به روش‌های محاسباتی و فقدان پیوند نظام‌مند میان محاسبات اقتصادی و اصول بنیادین حقوقی همچون محرمانگی، شفافیت و بی‌طرفی، موجبات کاهش استنادپذیری و پذیرش گزارش‌های ارزش‌گذاری در مراجع ذی‌ربط را فراهم می‌آورد. بر این اساس، این پژوهش به این پرسش می‌پردازد که اصول حاکم بر ارزش‌گذاری اموال فکری کدام است و چه نقشی در اعتباربخشی به نتایج ارزش‌گذاری دارند. پژوهش با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی و با اتکا بر آیین‌نامه یادشده و استانداردهای بین‌المللی نشان می‌دهد که این اصول، ستون فقرات فرایند ارزش‌گذاری را تشکیل می‌دهند و در صورت کاربست صحیح، پیوندی کارکردی میان محاسبات اقتصادی و مشروعیت حقوقی برقرار می‌سازند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که کارایی ارزش‌گذاری زمانی به حداکثر می‌رسد که اصول مزبور از جمله اصل محرمانگی و شفافیت؛ از سطح مفاهیم انتزاعی فراتر رفته و در قالب مستندسازی شفاف مفروضات و داده‌های بازار، تعیین هدف و معیار ارزش، تعریف دقیق حقوق مورد ارزیابی و تعیین تاریخ ارزش‌گذاری، عملیاتی شوند. بدین‌سان، تبدیل این اصول به دستورالعمل‌های اجرایی، همراه با ایجاد سازوکارهای نهادی برای نظارت و مستندسازی فرایندها می‌تواند به ارتقای مشروعیت، انسجام و اثربخشی نظام ارزش‌گذاری اموال فکری در ایران بینجامد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
1.   اسلامی تبار، امیر، حقی، محسن، رئیسی،محسن(1402). ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود در نظام‌های حقوقی ایران، چین و کره جنوبی. مجله دیدگاه‌های حقوق قضایی، (28)۱۰۴: ۲۳–۴۶.
2.   حیاتی، علی عباس(1397). مفهوم اصل حقوقی و مقایسه‌ی آن باقاعده‌ی حقوقی مطالعه‌ی تطبیقی در حقوق ایران و فرانسه. مجله دو فصلنامه علمی دانش حقوق مدنی، (14)2: 29-42.
3.   محمدی، پژمان،  اسدی روح‌الله (1391). ماهیت انتقال مالکیت اموال غیرمادی غیر فکری. مجله دانش و پژوهش حقوقی، شماره(1) ۱: ۹۴–۱۱۶.
4.   محمدی، پژمان، محمد کریمی، محمدجواد(1404). قرارداد پذیری حقوق معنوی مؤلف در ایران و اتحادیه اروپا. مجله پژوهش‌های حقوق تطبیقی، (23)۲: ۱۴۷– ۱۸۶.
 
منابع انگلیسی
Articles
1.      Eslami Tabar.A,Haghi.M,Reisi.M.(2023).Valuation of intangible assets in the legal systems of Iran, China and South Korea. Journal of Judicial Law Perspectives.104(28).23-46.
2.      Hayati.A.A.(2018).The concept of legal principle and its comparison with legal rule: Acomparative study in Iranian and French law. Journal of Civil Law Knowledge.2(14).29-42.
3.      Mohamadi.P, Asadi.R.(2012). The nature of ownership assignment of the thing incorporeal other than intellectual Property. Journal of Legal Knowledge and Research.1(1).94-116.
4.      Mohamadi.P, Mohamad Karimi.M.(2025). A Contractability of Author’s Moral Rights in Iran and the European Union. Journal of Comparative LawResearch Quarterly. 2(23).147-186.
Books:
1.    Daum. J. H .(2003).Intangible assets and value creation. York: John Wiley & Sons,.
2.    Jamar. Steven D, Mtima. Lateef, eds .(2024).The Cambridge Handbook of Intellectual Property and Social Justice. Cambridge: Cambridge University Press.
3.    Koller. Tim, Goedhart. Marc, Wessels. David .(2020).Valuation: Measuring and Managing the Value of Companies. 7th Ed. New York: John Wiley & Sons.
4.    Moore. Lindsay, Craig .Lesley .(2008).Intellectual Capital in Enterprise Success: Strategy Revisited. New York: John Wiley & Sons,.
5.    Parr. RL .(2018) .Intellectual property: valuation, exploitation, and infringement damages. New York: John Wiley & Sons.
6.    Pratt. Shannon P , Reilly . Robert F, Schweihs. Robert P .(2008). Valuing a Business: The Analysis and Appraisal of Closely Held Companies, 5th Ed. New York: McGraw-Hill,.
7.    Razgaitis. R. (2009).Valuation and Dealmaking of Technology-Based Intellectual Property: Principles, Methods, and Tools. New York: John Wiley & Sons,.
8.    Reilly. Robert, P Schweihs Robert .(2016) Guide to intangible asset valuation. New York: John Wiley & Sons.
9.    Reilly. Robert, P Schweihs. Robert .(1998) Valuing Intangible Assets. New York: McGraw-Hill.
10. Reilly. Robert, P Schweihs. Robert .(2004).The handbook of business valuation and intellectual property analysis. New York: McGraw-Hill.
11. Smith. Gordon V, L Parr Russell .(2004).Valuation of Intellectual Property and Intangible Assets: Cumulative Supplement. 3th Ed. New York: John Wiley & Sons.
12. Zyla. M L .(2020) Fair value measurement: Practical guidance and implementation. New York: John Wiley & Sons.
Article:
1.Ojha. P.A, Kumari.Priya.(2023). Methods of valuation of intellectual property assets. NTUT Journal of Intellectual Property Law and Management. 12(2). 15-30.
Documents:
1. American Society of Appraisers. (2022). ASA Business Valuation Standards. Herndon, V: approved through February.
2.      International Valuation Glossary Business Valuation, Jointly published by the American Society of Appraisers (ASA). (2021)CBV Institute, Royal Institution of Chartered.
3.      International Valuation Standards Council. (2016) (IVSC) IVS 210: Intangible Assets (Exposure Draft), London: IVSC.
4.      ISO 10668:2010 Brand valuation: Requirements for monetary brand valuation. (2023) Geneva, International Organization for Standardization,.
5.      Kamiyama. Shigeki, Sheehan. Jerry, Martinez.Catalina. (2006).Valuation and Exploitation of Intellectual Property, OECD Science, Technology and Industry Working Papers.
6.      World Intellectual Property Organization. (2020)WIPO IP Valuation Manual: Module 11,Valuation of Intellectual Property Assets. Geneva: WIPO.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.